Każdemu z nas może zdarzyć się trudniejsza sytuacja w życiu, jeżeli chodzi o stan naszych finansów. W takim wypadku szukamy pomocy u naszych najbliższych, rodziny czy przyjaciół, prosząc o udzielenie pomocy finansowej. Często jednak rozwiązaniem w takiej sytuacji zostaje pożyczki w instytucji finansowej zajmującej się udzielaniem szybkich pożyczek, tzw. chwilówek. Tego typu firmy udzielają takich pożyczek dość chętnie i szybko, więc z pozoru jest to dobry pomysł na szybkie poprawienie swojej sytuacji materialnej. No właśnie, z pozoru, bo takie firmy często obok samej kwoty pożyczki i odsetek domagają się zapłaty wysokich kosztów pożyczki w postaci różnego rodzaju prowizji, opłat przygotowawczych itp. Dodatkowo, bardzo często zdarza się, że obok samej umowy pożyczki podpisujemy również zabezpieczenie spłaty pożyczki w postaci weksla in blanco. Wiele osób podpisując takie weksel nie zdaje sobie do końca sprawy czym on jest. W związku z tym, odpowiedzmy sobie na pytanie – czym jest weksel in blanco i co on daje wierzycielowi?

Weksel in blanco to, który w momencie wystawienia jest celowo nieuzupełniony (np. wystawiający nie wpisuje kwoty wekslowej). Weksle takie są przeważnie wykorzystywane przy zaciąganiu kredytów i pożyczek. Najczęściej elementem, który zostaje pominięty jest suma wekslowa, którą wpisuje się dopiero w momencie, który określa deklaracja wekslowa, czyli dokument podający, w jaki sposób i przy zajściu jakich okoliczności weksel in blanco będzie uzupełniony o brakujące elementy. Posiadanie przez instytucję pożyczkową, u której zaciągnęliśmy zobowiązanie tak wypełnionego weksla in blanco daje mu możliwość skierowania do sądu pozwu o wydanie przeciwko nam nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Uzyskanie przez instytucję pożyczkową takiego nakazu zapłaty przeciwko nam do tej pory nie było trudne, gdyż sądy często niemal z automatu wydawały takie nakazy zapłaty, a i mniej kosztowne, gdyż powód był zmuszony do wniesienia jedynie ¼ opłaty sądowej od pozwu, a nie opłaty w pełnej wysokości, takiej gdyby zdecydował się pozwać nas w postępowaniu zwykłym bądź starał się o uzyskanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. Uzyskany przez naszego wierzyciela w ten sposób nakaz zapłaty staje się automatycznie również tytułem zabezpieczenia, co oznacza, że nasz wierzyciel nie musi czekać na uprawomocnienie się go, czy w przypadku odwołania się przez nas od niego, do końca procesu sądowego, tylko od razy może uzyskać na niego klauzulę wykonalności i skierować sprawę do komornika, aby ten zabezpieczył odpowiednie środki na naszym koncie bankowym, czy zajął nasze ruchomości bądź nieruchomości. Na marginesie, odwołanie się od takiego nakazu zapłaty, czyli wniesienie zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym nie jest takie proste, gdyż wiąże się z wniesieniem opłaty sądowej w wysokości ¾ opłaty sądowej, jaką nasz wierzyciel powinien zapłacić w przypadku zwykłego postępowania, więc wyższą niż ta, którą płaci nasz wierzyciel w postępowaniu nakazowym. Praktykę wykorzystywania weksli in blanco do zabezpieczania spłaty udzielanych pożyczek stosuje wiele firm pożyczkowych, w szczególności firma Profi Credit Polska S.A. z Bielska-Białej.

W tym miejscu pojawia się pytanie, co w sytuacji, kiedy z jakichś powodów nie odwołamy się od otrzymanego przez nas nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, nawet jeśli go nam prawidłowo doręczono? Czy już nie da się nic zrobić w tej sytuacji? Otóż, nie musi to wcale oznaczać końca naszych zmagań o swoje prawa! Takie możliwości daje najnowsze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Sądu Najwyższego. W wyroku C-176/17 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że przewidziane w kodeksie postępowania cywilnego wymogi formalne, którymi obwarowana jest możliwość wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty nie pozwalają uznać, że możliwość ta gwarantuje konsumentowi wystarczającą możliwość obrony jego praw. Dlatego sąd z urzędu musi upewnić się, że nakaz zapłaty, o który występuje wierzyciel na podstawie weksla, nie będzie naruszał unormowań chroniących konsumenta przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zostało potwierdzone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I NSNc 22/20 na skutek skargi nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego, gdzie Sąd Najwyższy uwzględnił skargę, uchylił nakaz zapłaty i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego do ponownego rozpoznania. Oznacza to, że sprawa dłużnika zostania ponownie rozpoznana przez tenże sąd, a ewentualna egzekucja komornicza zostanie umorzona.

W związku z tym, co musimy zrobić, aby Sąd Najwyższy zajął się naszą sprawą? Czy możemy wnieść taką skargę nadzwyczajną sami? Niestety, nie możemy. Jak stanowi art. 89 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, taką skargę może wnieść Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz, w zakresie swojej właściwości, Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, Rzecznik Finansowy, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców i Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Co więc powinnyśmy zrobić? Skierować wniosek o wywiedzenie skargi nadzwyczajnej do jednego ze wskazanych podmiotów. W naszej sytuacji najodpowiedniejszy do tego powinien wydawać się Prokurator Generalny, choć należałoby również rozważyć wniesienie takiej skargi do Rzecznika Finansowego lub Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wniosek taki nie wymaga wnoszenia żadnych opłat.

Tak więc, jeżeli odebrałeś nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym i nie wniosłeś od niego zarzutów od nakazu zapłaty, zgłoś się, a mogę pomóc przygotować wniosek o wywiedzenia skargi nadzwyczajnej w Twojej sprawie.